• Leestijd:7 minuten gelezen

God gebeurt… als je pijn en verdriet deelt. Dit deelthema van de grondtoon ‘God gebeurt’ reiken we aan in de maand november, waar we traditioneel even terugdenken aan onze eigen dierbare overledenen (Allerzielen). Zeker dit jaar zal het een moment zijn waarop we ook even stilstaan bij de vele overledenen van de coronapandemie, mensen die vaak in eenzaamheid gestorven zijn en waarvan vele familieleden geen (behoorlijk) afscheid hebben kunnen nemen.

Maar we denken in deze periode evenzeer aan de vele slachtoffers van beide wereldoorlogen en alle andere oorlogen in de wereld (Wapenstilstand). En wat mij betreft kan dit evenzeer een extra dimensie krijgen want, terwijl het virus verder door onze wereld raast en alle aandacht krijgt, vergeten we misschien dat er op dit eigenste moment honderden slachtoffers vallen in vele actuele brandhaarden in de wereld, niet in het minst onder de burgerbevolking. De laatste maanden kregen wij opvallend weinig nieuws uit Irak en Syrië, Libië en Jemen. Ook van het sluimerend Israëlisch-Palestijns conflict horen we vandaag niets. De discussie rond de mondmaskers, de testcapaciteit en constant wisselende (en vaak zinloze) maatregelen eisten al onze aandacht en beeldbuistijd op. Na enkele maanden zijn wij corona beu, maar vele van deze volkeren kennen al jaren niets anders dan oorlog en ellende, een tekort aan medisch materiaal, overvolle ziekenhuizen met bijhorende werkdruk, veel onrecht en de nood om te vluchten. ‘Covid kan ons niets schelen, wij willen eten’, klinkt het momenteel in Burkina Faso. Ik denk hierbij ook aan de duizenden vluchtelingen, waaronder vele kinderen, op de Griekse eilanden die van het kastje naar de muur gestuurd worden, lees: van het ene tentenkamp naar het andere. Ook voor deze mensen in nood is het virus niet hun hoofdzorg. Een menselijke en correcte aanpak des te meer.

Psychisch welzijn

De Ouderenweek valt dan weer traditioneel in de derde week van november (van 16 tot 22 november). Tijdens deze week vraagt men meer aandacht voor het psychisch welzijn van oudere mensen. Zij stonden tijdens de coronacrisis mee in het oog van de storm. We moeten ervoor zorgen dat in de komende periode de mens blijft centraal staan.

Sociale contacten zijn voor zorgbehoevende of eenzame ouderen alsook voor bewoners van woonzorgcentra van onschatbare waarde en een bron van betekenis en zingeving. De belofte klinkt alvast om hen niet in (sociaal) isolement te plaatsen. Ook mantelzorgers moeten hierin erkend en gesteund worden.

Op de Dag van de Spirituele Zorg (15 oktober ll.) werd dan weer gevraagd aandacht te schenken aan de spirituele noden van de zieke, lijdende mens. Naast het fysieke (herstel)proces wil men zo het belang van de pastorale en spirituele zorg belichten en de vraag ondersteunen om daarvoor mensen vrij te stellen in ziekenhuizen en voorzieningen. Heel wat initiatieven werden hierrond genomen.

Nabij zijn

Vaak is niet enkel de ziekte of het lijden op zich het probleem waar veel mensen mee kampen, maar het gevoel dit alleen te moeten dragen. Er is nood aan communicatie en menselijke nabijheid die zieken en andere mensen in nood ondervinden. Zij hebben behoefte aan iemand die hen opzoekt, die hen laat op verhaal komen, die luistert naar wat op hun hart ligt. Iemand die hen uit de eenzaamheid, de zinloosheid van het bestaan haalt. Enige onwennigheid en een gevoel van onmacht is ons hierbij niet vreemd, maar geen reden om het hoofd af te wenden of een grote bocht te maken, zoals in de parabel van de Barmhartige Samaritaan. Er worden van ons geen wondertekenen verwacht. Mensen die getekend zijn door ziekte en tegenslagen hebben vooral nood aan een luisterend oor en een bemoedigend gebaar, zodat zij zelf de kracht vinden om opnieuw op te staan en verder te gaan.

In kleine gebaren van goedheid gebeurt God (c)RR

Verdriet en hoop

In de Bijbel worden we vaak geconfronteerd met geweld, met pijn en lijden, bij mensen zoals Job of in de Psalmen. Er is zelfs een boek dat helemaal in het teken staat van verdriet: Klaagliederen. De geest, de toon, de taal, de woordkeuze en onderwerpen zijn die van een volk dat bijna alles kwijt is geraakt. Zo zie je dat de Bijbel een boek is waarin ons hele leven een plaats krijgt, ook de moeilijke kanten. We moeten dit lijden, de pijn, het verdriet niet uit de weg gaan, het is des mensen.

Maar bijbelse verhalen laten ook altijd een andere kant zien: dat het verdriet dat je beleeft niet het einde is. Soms kun je, bijna tegen beter weten in, hopen op een andere toekomst. Een wereld zonder pijn en verdriet. Een leven zonder angst en dood. De dichter van Klaagliederen (Jeremia?) put uiteindelijk hoop uit de ervaring dat God hem niet in de steek laat. Het kost tijd om de pijn, het verdriet een plaats te geven. En als je er aan toe bent, probeer dan je pijn met iemand te delen. Dat kan in een gebed tot God, maar ook met iemand in je omgeving. Als er iemand is die jouw verdriet deelt, kan je dat ervaren als een spoortje van licht in het donker. Het kan je hoop geven dat het eens anders zal worden. Dat de zon weer zal opgaan, ook voor jou. God gebeurt… daar waar mensen pijn en verdriet met elkaar delen!

In het spoor van Jezus

In de evangelies ontmoet Jezus allerlei mensen die gebukt gaan onder lijden, fysiek en geestelijk. Hij bekijkt lijdende mensen nooit vanop afstand, niet met theoretische concepten, ook niet met ‘medelijden’. Hij gaat naar hen toe om hen persoonlijk te ontmoeten. Hij spreekt hen aan en leeft sterk mee met wat zij meemaken. Hij is ten diepste bewogen en ontdaan, lezen we vaak. Jezus spreekt geen troostende woorden, doet geen beloftes. Hij is er niet meteen op uit om door een wonderteken het lijden te doen verdwijnen. Het is vooral de ontmoeting en zijn nabijheid die als bevrijdend worden ervaren. Die ontmoeting schenkt de beproefde mens kracht, ze ‘geneest’ hem. Daarbij valt op dat Jezus mensen aanraakt, voorbij elke grens die religie en samenleving trekken. Zijn aanraking eist de ander niet op maar geeft hem zijn diepste waardigheid en schoonheid terug. Na zulke ontmoetingen vinden ze terug de courage om samen met anderen op weg te gaan. Hij heelt niet alleen het lichaam, maar ook hun gemoed. Met zijn eenvoudige woorden en gebaren toont Jezus ons een spoor om hem te volgen.

Laten we in deze tijd zorg dragen voor elkaar, luisterend aanwezig zijn, pijn en verdriet met elkaar delen. Geen groot gecoördineerd politiek plan, maar kleine gebaren van goedheid, aldus de Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas. Een vriendelijk woord, een glimlach, een attentie, een zachte aanraking (dit laatste hopelijk alleen maar tijdelijk geschrapt). Zo kan God op wonderbare wijze gebeuren.

Of om het met de woorden van Ingrid Wuyts, ziekenhuispastor in Brasschaat, te zeggen: Laten we elkaar besmetten met… zorg, aandacht, compassie, liefde…’

Je denkt misschien
dat je wat moet zeggen
je denkt misschien
dat je me moet opvrolijken
je wilt me misschien weer
zien lachen en genieten
je denkt misschien
dat je me moet troosten en adviseren.
Wat ik je vraag is dit:
wil je nog eens
en nog eens
luisteren naar mijn verhaal
naar wat ik voel en denk.
Je hoeft alleen maar stil te zijn
mij aan te kijken
mij tijd te geven.
Je hoeft mijn verdriet
zelfs niet te begrijpen
maar als het kan
slechts te aanvaarden
zoals het voor mij voelt.
Je luisterend aanwezig zijn
zal mijn dag anders maken.

(Marinus van den Berg)